Kokborok swithai no twiwi motha khajak mao koklam?

1)..Kokborok swithai no twiwi motha khajak mao koklam:-

Kokborok ni laibumano naiwi naikhai 1897-98 bisi ni simi no Kokborok kokrwbai swimung ni yapri chengsa jak o hinwi saui manu. Abobo Sunamura ni kulubari amchai o tongnai Shri cha Daulat Ahammed MM Dahar tei Ummor mungwi khoroknwi Buini dophani borokni yakrombwi si.A jorao Bengali script baino "Kokborma" mungwi puila kokborok kokma bijap swijak o.Kokborok kokrwbai ni haparo o kokma no puila kokborok bijap ni sakmang manwi lukurok bai sinijak o.Aboni tei bisiktham yagulo se Thakur Radha muhan Debbarma bai 1900 A.D bisio swiwi karijak 'Kokborokma' mungwi teikaisa kokma bijap swiwi karijak o,abobo Bengali script baino swijak. Daulat ahammed tei Radha muhan thakur bai swijak kangnwi Kokborok kokma bijap swijak ma tabuk bai bisi Sara-nwichibrwi eba 124 year wngkha, sana thangkhai Bengali script bai Kokborok swijak ma umor hinwi manu. Laibuma no cherwi naikhe teibo nongkhorwi phai o Sir A.Phayere hinwi khoroksa European koksikwrwng 1841 A.D bisio puila kokborok no Roman swithai bai swilangkha.Bo kokborok ni vocabulary no roman swithai bai mangno swikha.Bini yagulo Henry Charles Sutherland, Captain Thomas Henry Lewin, Sir William Wilson Hunter, Rev.S.Endle, Sir G.Campbell, J.D Anderson, Sir G.A Grierson song bai European koksikwrwng rokbo kokborok swithai no Roman swithai bai swilangkha. Tabuk naiwi mankha 1841 bisi ni simi tabuk sak jora roman swithai bai Kokborok swijak mani bisi no lekhai naikhai Bengali ni saiphano kwbang nukjak o,abo tabuk sak joratwi bisi Sara charchi eba 180 year wngkha.Bengalini sai bisi bachisini sikang no Kokborok no Roman swithai bai swijak kha, tei abo phunukgwi bo manu. Phiya 1897-98 bisini simi Daulat Ahammed ni yak rombwi Bengali script bai Kokborok swijak mani tabuk sak jora kisa misa mokolo kwlai tongkhu.
Yagulo TUJS mungwi motha khajak kha 1967 bisio. Ulo tei bisa tongma yagulo haino hai 1968 bisio, TSF songchajak o aro juda juda motha ni adong rok thansa wngwi tiprasa rokni manthai sokthai seple jak tongna rokno sannani bagwi tei tiprasa rokni hamkwrai ni bagwi choba o nongkhor na chengjak kha. Tei Borok ni o sanmung ni bisingo chini kokborok kokno roman swithai bai swinani bo kaisa nangkuk ma sanmung.Hainohai tei bisiktham ni yagulo 1972 bisio, TUJS ni adongrok, AIR ni dagiphang Narendra Chandra Debbarma, Rajesh Debbarma,
Buddha Debbarma, Gour muhan Debbarma, Alindralal Tripura song kokborok swina bagwi bo swithai bai kokborok no swina abobo sainani bagwi kaisa kokchaplaimung panda khailaijak o.O panda o Alindralal Tripura ni thani o kokborok ni swithai no sainani bagwi samung bwtang yaphar rijak o. Aboni yagulo Alindralal Tripura kokborok swina bagwi Roman script nono Kham hinwi sakha.

Kokborok swithani'W' sarithai nango hinwi sakha Alindralal Tripura bini kangsa bijap o.Bo 'Swrwngma mungwi 1972 bisio kangsa cherai rokni swrwngma bijap bo swilangkha. Yagulo Alindralal Tripura ni o bijap no naiwi chini kokborok sanai Christian missionary rok 'Swimai kwtal' mungwi christo tongkwthar bijap bible swiwi karikha 1972-73 bisio Rev. Bahadur Debbarma song.
Phiya obohai khaiwi roman swithai bai swlaiwi tongu hinphano yasi yak baksa soman wngwi manya khai tiprasa rokbo thansa wnglaiwi manya khu, bising bising swithai no twiwi kok banglaiwi no tongkhu,mayung buwano empuru wartwi khaiwi. Obo hai khaiwi swithai no twiwi kokbanglai tongmani no mokol kwlaiya wngya Tripura haphang bo, aboni bagwi no swithai ni jwngjal no yakakna bagwi kokbanglai mano mwthakna bagwi, Haste haphang committee khana nangkha tei khabo khajak kha. "Script selection committee for Development of kokborok language "mungwi, abo 1 June 1990 bisi o khajak o. O motha o achukphang wngkha haste ni swi kwrwng Shyamacharan Tripura. Committee khajakgwi paiwi juda juda koklam panda ni bisingtwi haste ni lukurokni thani o nangkuk ma kokthum tei kokbiti rok nahar baiwi, yagulo haste haphang ni thani 1" April 1990 bisio, "Report and Recommendations of the Scripts selection committee on kokborok scripts and its Development "Report tei recommendations kaisa swnambwi haphang no yaoharwi rio.O report o script no twiwi swijak ma rokno phunuk jakha:-
     "Roman script (Commonly known a English          script)
       Should be adopted for the kokborok"
O committee ni report no rwgwino a jora o TTAADC haphang bo Roman swithai bai Kokborok no swina bagwi 9th march ni 1992 bisio "Primary schools regulations-1992" mungwi bill council o pass khwlaiwi rio. Phiya 1995 bisio ADC o kwtal haphang achukha (CPIM), yagulo 1992 bisini bill pass wngjak no hao kaswkgwi teisa 6th October 1997 bisio kokborok no Bengali script bai swina bagwi sakwlai rilai sao kha.2000 bisi o IPFT bodol TTAADC haphang achuk sao kha, aphuru Debabrata kalai Samung chariphang adong okwra tongma jorao teisa CIPM ni Bengali swithai no swbaiwi Roman swithai bai Kokborok swinani sakwlai jakkha. Yagulo Kokborok hamkwrai ni bagwi Tripura haste o 'Bhasa commission'khajakha.kaisa kokno hamkwrai khwlainani bagwi 'Bhasa commission belai nangkuk o'. Laibuma no rwgwi naikhe nukjak o Tripura haste o puila 'Bhasa commission' khajakna kok tisajak kha 10th September 1954 bisio.Saui manu Dasaratha Debbarma no puila Bhasa commission ni bagwi khorang tisanai hinwi. Tabuk sak jora wainwi bhasa commission khajakha hiwni sauimanu. Tripura haphang ni rwngbedekni 'Tribal language Cell'-ni phasing twi 1996 bisini 27 July salmario no 19(8-21)-DSE |93(L-I) Memorandum ni bising twi khorokdok(6)adong rokno twiwi puila 'Bhasa commission'khajak o.O puila Bhasa commission ni achukphang chongjak kha Kumud kundu Chowdhury.Bono karwi bo o Commission o tongnai adong rok wngkha Nanda Kumar Debbarma tei Shyamlal Debbarma akosong.
Kokborok ni hamkwrai ni bagwi puila Bhasa commission khajak kha phiya abo haino laitete khaiwi kwmaui paikha aboni bagwi juda juda motha te thwngkwrwng bodolrokni sanmung ni bagwi haste haphang teiwaisa "Bhasa commission " khana bagwi yago samung bwtang nahar phio kha. Abo 17th June 2004 bisio no 485-87 F.21(8)-Tw | ATTF, (vol.II) | 96. Thai Rabindra bharati University-ni EX -Vice chancellor pabitra sarkar no Achukphang tei kumud kundu Chowdhury, Chandra kanta murasing, Gitya Kumar reang tei Shyamlal Debbarma song, o borok rokno adong chongwi ulnwi Bhasa commission khajakha. Puilani Bhasa commission ni mungno swlaiwi ulnwi o "Tripura Upajati Bhasa commission "hinwi mungrikha. Kokborok ni swithai no twiwi commission ni report kokthum no rwgwi naikhai manu 70.30% borok rok Roman script no chajak o, 18.79% Bengali script no chajak o,tei 10.91% borok rok baithang ni swnam jak swithai no chajak o.Aboni yagulo 15th August ni 2004 bisi o"Movement for kokborok "(MFK) mungwi tei kaisa motha songcha jak o kokborok ni samung tanglaina bagwi,o motha ni luwajimung bai 19th-21 December 2004 bisio "The National Seminar on kokborok script with Special Reference to its Tonal Representation "mungwi kaisa koklam panda khwlai kha kokborok ni bagwi Roman swithai no jani jani chajakmatwi script o chongbari wngkha.Oro khai kokborok ni Roman script ni bagwi 88.90%, Bengali script 4.16%,sak sak ni swithai 2.77% borok rok norok ni muchung twi rikha.Tabuk takwlai 2021 bisi o TTAADC Kwtal haphang TIPRA motha phaimani yagulo Kokborok ni hamkwrai ni bagwi tei kaisa kwtal motha khajak phikha"Kokborok Development committee "mungwi
.

Comments

Popular posts from this blog

B.A (1st.SEMESTER) KOKBOROK MAJOR PAPER:-1 Q.sino-Tibitan kokbosongni achaithai boro tai bwswk jora swkang biyangtwi o kok bosongni bedek bipwra chini ha kotorni Utur-pup amchaio sokphailaikha-Omoni laibuma kok kisa bai swidi?https://youtu.be/lglmavQJlzE?feature=shared

Phirogwi phaidi oro ni 2 mark ni question tei Answer: B.A 1 st"semester kokborok"

Q.Tabuk sabono ringnai wansukte wansukte holong kok sao bolong bisingo badukung thonjak yago "-O kokbwtang bo Koklopni naharjakha tei swinai sabo?Oro sabo saborogno ringnani kokno sajakha swidi? Koklobnai holong kok sao tei badukung thonjak kok bai tamono sanani naikha sukurwbwi swidi? B.A 1st major paper:-2